MUSİKİ KLAVUZU

Hey onbeşli onbeşli Tokat yolları taşlı - Hikayesi -Notası

Makam: Hüseyni

Bestekar: İboş Ali Ağa

Sanatçı: Kübat

Güftekar: İboş Ali Ağa

Usül: Nim Sofyan

Ali İboş Ağa

“Hey onbeşli onbeşli Tokat yolları taşlı

Onbeşliler gidiyor, kızların gözü yaşlı”

Adana'nın en eski bağlama üstadı olan İboş Ali Ağa, Ali Limoncu, Selahattin Sarıkaya, Mustafa Canan ve daha birçok saz sanatçısını yetiştirerek Adana'daki Halk Müziğine emeği geçmiştir.

Tamburacı Osman Pehlivan'ın yakın dostu olan İboş Ali Ağa, "Hey onbeşli", "Kalenin üstü direk", "Et aldım dirhem inen" türküleri ile şöhret olmuş.

Hey Onbeşli türküsü her ne kadar Tokat yöresi olarak kayıtlara geçmişse de Adanalı Ali İboş Ağa’ya aittir. 1315'liler tertibiyle Tokat'ta askerlik yapan Adanalı İboş Ali'nin yavuklusu Hediye'ye yaktığı türküdür.

İboş Ali küçük yaşta bağlama çalmaya başlar. Askere gidinceye kadar Adana'nın en iyi bağlama çalanlarından biri olur.

Şimdiki Seyhan Oteli’nin arkasında ahşap evde oturan Arabacı Topal Selahattin'in kızı Hediye'ye âşıktır. Tokat'a askere gitme arifesinde yavuklusundan ayrılan İboş Ali, askerdeyken bu türküyü ayrıldığı Hediye’ye yakar.

Türkü Tokat'ta ünlenir, dillere destan olur. Askerlikten sonra Adana'ya gelen İboş Ali türküyü öğrencisi Ali Limoncu'ya öğretir. Ali Limoncu ustasından öğrendiği bu türküyü çeşitli meclislerde çalar okur. Türkü Adana'da da ünlenir. Ali Limoncu ile İboş Ali defalarca birlikte türküyü çalıp söylerler.

1952 yılında Muzaffer Sarısözen'in düzenlemiş olduğu Ankara'daki Adanalılar gecesinde türkü Ali Limoncu tarafından çalınır ve okunur. Sarısözen tarafından notaya alınır. Fakat Tokat Türküsü olarak notaya yazıyor.

Adana’nın eski türkü üstatlarından olan “Postacı” olarak tanınan Abdurrahman Yağdıran ile yaptığım sohbette.

“1952 yılında Muzaffer Sarısözen’e bu türküyü dinlettiğimizde <Ne güzel türküymüş bunu Türk Halk Müziğine kazandıralım> dedi ve notaya aldı” diye olaya şahit olduğunu söylüyor.

Türkünün melodisi Orta Anadolu Yöresi’ne yakın olduğu için mi? Yoksa türküyü notaya alan Muzaffer Sarısözen türkü Tokat’ta yakıldığı için mi? Tokat Türküsü olarak geçti bilinmiyor. Türk Halk Müziği araştırmacı yazarları Halil Atılgan ve Erol Aktı incelemeleri neticesinde bu güzel türkünün Adanalı İboş Ali Ağa’ya ait olduğu sabittir.

Hey onbeşli onbeşli Tokat yolları taşlı

Onbeşliler gidiyor, kızların gözü yaşlı

Aslan yârim kız senin adın Hediye

Ben dolandım sen de dolan gel beriye

Fistan aldım entarisi onyediye

Gidiyom gidemiyom, az doldur içemiyom

Sevdiğim pek gönüllü, koyup da gidemiyom

Aslan yârim kız senin adın Hediye

Ben dolandım sen de dolan gel beriye

Fistan aldım entarisi onyediye

Dillere destan olan bu güzel Tokat Türküsü’nün kaynağı Adanalı Ali İboş Ağa. Türkünün baş aktörü yavuklusu Hediye’dir. Bu türkünün teması 1315 yılındaki askerlere ağıt olarak yapılmamıştır. Teması aşktır.

Türküdeki “Aslan yârim kız senin adın Hediye” bölümü bunun ispatıdır

Hazırlayan: Suat Yener