Faruk Nafiz Çamlıbel

Artık bu solan bahçede bülbüllere yer yok

Bir yer ki sevenler sevilenlerden eser yok

Bezminde kadeh kırdığımız sevgililer yok

Bir yer ki sevenler sevilenlerden eser yok

Çamlıbel 1898 yılında İstanbul'da doğdu.

Hazine-i hassa başmüfettişi Süleyman Nazif Bey ve Fatma Ruhiye Hanım’ın oğludur.

İlk ve orta öğretimini Bakırköy Rüştiyesi ile Hadika-i Meşveret İdadisi’nde tamamlamıştır. Daha sonra

Tıp Fakültesi'nde eğitimine başlasa da dördüncü sınıftan ayrılmıştır.

1917 yılında Ati gazetesine girerek yazı işlerinde çalışmaya başlamış ve aynı gazeteden Ankara

temsilciliğine atanmış.

1922_24 yıllarında Kayseri'de, 1924_32 yıllarında Ankara'da ve 1932_46 yıllarında İstanbul'da Edebiyat

Öğretmenliği yaptı. Öğretmenliği İstanbul’a döndükten sonra da Vefa ve Kabataş liseleri ve Arnavutköy

Amerikan Kız Koleji’nde sürdürdü

Öğretmenlikten ayrıldıktan sonra siyasete atılarak 1946’da Demokrat Parti’den İstanbul Milletvekili seçildi.

Milletvekilliği görevi 27 Mayıs ihtilalline kadar devam etti.

1960 yılının Haziran ayında, 1961 yılının Eylül ayına kadar Yassıada'da tutuklu kaldı.Serbest kaldıktan

sonra Arnavutköy'deki evinde sade bir hayat yaşayarak geçirdi.

Çamlıbel, şiire daha 14 - 15 yaşında iken başlamış, 1914 yılında "Saat" adlı ilk şiiri Çocuk Dünyası

dergisinde yayınlanmış. Ancak, araştırmacı Fevziye Abdullah Tansel, şairin okul kitaplarına girmiş

olan bu şiirinin basılan ilk ürün olmadığını belirtmektedir. 1913 yılında Çamlıbel'in "Eserlerimin Ruhu" .

adlı yayımlanan ilk şiiri Payâm gazetesinin edebiyat ekinde çıktığını belirmiştir. Çamlıbel'in Celal Nuri

İleri'nin çıkardığı Edebiyat-ı Umumiye dergisinde yayımlanan "Şarkın Sultanları" adlı şiiri, Çamlıbel'in

ilk şiir çalışmaları olmuştur.

Öğretmenlik yaptığı yıllarda bir yanda da "Hayat"la kendi çıkardığı "Anayurt" dergilerini idare ediyor, .

şiirler yazıyordu."Çamdeviren","Deli Ozan" takma adıyla yazılan mizahi şiirleri yazdı.

Aruz ölçüsünden uzaklaşarak hece ölçüsünü benimsedi ve şiirlerinde hecenin özellikle 7+7 kalıbına

bir ses zenginliği kazandırdı

Faruk Nafiz Çamlıbel; 1908'le 1923 yılları arasında gelişen,milli edebiyat adını alan akımın iler gelen

şairlerindendir."Hecenin Beş Şairi" olarak isim yapan Enis Behiç Koryürek, Orhan Seyfi Orhon,

Halit Fahri Ozansoy, Yusuf Ziya Ortaç'tan kurulu topluluğun edebiyat tarihimize geçen en önemli

şairidir. Şiirleri,çoğunlukla,aşk,memleket ve düşünce temalarını anlatır.İlk önceleri romantik temaya

önem veren Çamlıbel, daha sonra halkın yaşamından çıkardığı konuları sade bir dille kaleme almaya

başladı.Fıkra, piyes,roman türlerinde de eserler vermiştir.

Şiir Kitapları:

Şarkın Sultanları (aruzla, 1918)

Gönülden Gönüle (aruzla, 1919)

Dinle Neyden (heceyle, 1919

Çoban Çeşmesi (heceyle, 1926)

Suda Halkalar (aruzla, 1928)

Bir Ömür Böyle Geçti (seçme şiirler, 1933)

Elimle Seçtiklerim (1934)

Akarsu (1937)

Tatlı Sert (mizah şiirleri, 1938)

Akıncı Türküleri (epik-didaktik şiirler, 1938)

Heyecan ve Sükun (seçme şiirler, 1959)

Zindan Duvarları (şiirler, 1962)

Han Duvarları (şiirler,1969).

Tiyatro eserleri:

Canavar (heceyle manzum dram,üç perde, 1924);

Akın (heceyle manzum,üç perde,1932)

Özyurt (heceyle manzum dram,üç perde, 1932

Kahraman (heceyle manzum,dram,üç perde, 1932)

Yayla Kartalı (mensur,üç perde, 1945)

Çamlıbel'in şiirleri neo-klasik ve reformist dönem bestekârlarının ilgi odağı olmuştur. Musikimizde

yer alan şiirlerinin bir kısmı aşağıdadır. Bir başka özellikte aynı şiiri birkaç bestekâr ayrı makam veya

usulde bestelenmesidir. Bu durum şiirlerinin güfte için özellikli olduğunun kanıtıdır.

Arif Sami Toker ise "Gam çekme güzel n'olsa bahârın sonu yazdır" şiirini Acemaşiran makamında

besteledi.

Gam çekme güzel n'olsa baharın sonu yazdır

Sevdaların en coştuğu yer şimdi Boğaz'dır

Tekrar ediyor söylediğim şarkıyı dağlar

Körfezde kopan kahkahalar Göksu'da çağlar

Buselik makamında Erol Sayan'nın bestelediği "Yolcu-Arabacı" şiiri ünlü icracılarımızdan ve bestekâr

Suat Sayın Coşkun Plağa okudu bu eser yıllarca dillerden düşmedi.

— Gurbet ademden kara, hasret ölümden acı.

Ne zaman tükenecek bu yollar, arabacı?

— Henüz bana "Yolunun sonu budur!" denmedi,

Ben ömrümü harcadım, bu yollar tükenmedi.

— Atları hızlı sür ki köye pek geç varmasın,

Nişanlımın gözleri yollarda kararmasın.

— Düştüğüm yollar gibi sonsuzdur benim tasam,

Bekliyenim olsa da razıyım kavuşmasam...

— Bir kere görse gözüm köyün aydınlığını

Kül bağlar içerimde bu kızıl kor yığını.

— Senin de yolun biter, diner gözünde yaşlar,

Benim uğursuz yolum bittiği yerden başlar!

Timur Selçuk'un 1970'li yıllarda bestelediği ve İspanyol Meyhanesi albümünde seslendirdiği "Çoban

çeşmesi" şarkısı da Çamlıbel'in şahanelerinden biridir.

Derinden derine ırmaklar ağlar,

Uzaktan uzağa çoban çeşmesi,

Ey suyun sesinden anlıyan bağlar,

Ne söyler şu dağa çoban çeşmesi.

"Göynünü Şirin'in aşkı sarınca

Yol almış hayatın ufuklarınca,

O hızla dağları Ferhat yarınca

Başlamış akmağa çoban çeşmesi..."

O zaman başından aşkındı derdi,

Mermeri oyardı, taşı delerdi.

Kaç yanık yolcuya soğuk su verdi.

Değdi kaç dudağa çoban çeşmesi.

Vefasız Aslı'ya yol gösteren bu,

Kerem'in sazına cevap veren bu,

Kuruyan gözlere yaş gönderen bu...

Sızmadı toprağa çoban çeşmesi.

Leyla gelin oldu, Mecnun mezarda,

Bir susuz yolcu yok şimdi dağlarda,

Ateşten kızaran bir gül ararda,

Gezer bağdan bağa çoban çeşmesi,

Ne şair yaş döker ne aşık ağlar,

Tarihe karıştı eski sevdalar.

Beyhude seslenir, beyhude cağlar,

Bir sola, bir sağa çoban çeşmesi...

" Artık bu solan bahçede " öyküsünü Aleaddin Yavşça anlatıyor:

Faruk Nafiz Çamlıbel`i bilirsiniz. Gelmiş geçmiş şairlerin en büyüklerinden biridir Çamlıbel. Çok iyi, sevdiğim

bir dostumdu o benim. Yaşı elbette benden ileriydi ama saygı dolu bir ahbaplık vardı aramızda. Bir gün

muayenehaneme geldi. O zamanların çok meşhur ve yanına varmayı bırakın, randevu almak için bile ter

dökülen bir genel cerrah hocamız vardı. Eşinin rahatsız olduğunu söyledi. O cerrah hocamıza göstermemiz için

yardım talep etti.

Hocayı iyi tanıyordum. Aradım, söyledim yanına çağırdı bizi. Hanımefendiyi muayene etti. Sonra beni yanına

çağırdı ve teşhisini söyledi: "Alaeddin kardeşim, durum fena. Göğüsten başlamış tüm koltuk altını sarmış kanser.

Mutlaka vücudun başka yerlerinde de metastaz yapmıştır. Bu hastayı hiçbir şekilde ameliyat etmek istemem.

Hekim olarak yapacağımız ilaçlar verip ömrünün son demlerini mümkün olduğunca ağrısız geçirmesini

sağlamaktan ibarettir." Ben yıkıldım duyunca. Nasıl söyleyeceğim ki bunu Faruk Nafiz Bey`e. Eşinin üzerine

titreyen, ona delice sevdalı bir adam. Kırılgan, duygulu, şair bir adam. Nasıl derim, nasıl söylerim?

Ben o dev şairin koluna girip; "Gel biraz yürüyelim üstat` dedim. Bin dereden bin su getirir gibi anlatabildim acı

tabloyu ona.

Hiçbir şey söylemedi. Çıt bile çıkarmadı gitti. Yıkıldı ama bir süre sonra hanımefendi vefat edince geldi esas

yıkımı. Haftalar sonra yine geldi bana. Omuzları, avurtları çökmüş, gözleri kan çanağı bir halde geldi.

Cebinden katlanmış bir kağıt çıkartıp açtı, uzattı. "Bunu yazdım. Bestelersen sevinirim" dedi ve yine çıktı gitti.

Hazırlayan : Suat Yener

Faruk nafiz Çamlıbel'in şiirlerinin şarkılara güftelerinden bir kısmı aşağıdadır.

*Ah eden kimdir bu saat kuytuda*	*Hicazkâr*	*Akın Özkan*
*Farkı yok bir Cennet-âbâd'ın bugün vîrâneden*	*Rast*	*Ahmet Yektâ Madran*
*Almış aydınlığı günler yüzünden*	*Segah*	*Akın Özkan*
*Bağından her güzel bir gül seçerdi*	*Hicaz*	*Akın Özkan*
*Ben ne yaz'a hasretim ne bahar'a düşkünüm*	*Muhayyerkürdi*	*Akın Özkan*
*Sakın bir söz söyleme yüzüme bakma sakın*	*Nihavent*	*Akın Özkan*
*Yüzümde sert çizgiler çekti senin adını*	*Nihavent*	*Akın Özkan*
*Artık bu solan bahçede bülbüllere yer yok*	*Hicaz*	*Alaeddin Yavaşça*
*Ufkumda güneş bende kalan son bakışındır*	*Hüzzam*	*Alâeddin Yavaşça*
*Her güzel bağından bir gül seçerdi*	*Kürdilihicazkâr*	*Amir Ateş*
*Yanacak şûle arar her gece pervâne gönül*	*Suzinak*	*Anonim*
*Yeşil ördek gibi*	*Hüseyni*	*Anonim*
*Gam çekme güzel n'olsa bahârın sonu yazdır*	*Acemaşiran*	*Arif Sami Toker*
*Artık ne siyah gözlerinin gölgesi kaldı*	*Kürdilihicazkâr*	*Artaki Candan*
*Ah eden kimdir bu saat kuytuda*	*Kürdilihicazkâr*	*Cevdet Çağla*
*Bir kuş tanıyordum ki baharda*	*Nihavent*	*Cinuçen Tanrıkorur*
*Bir ses ki terennüm gibi her lâfzı bir âhenk*	*Muhayyer*	*Cinuçen Tanrıkorur*
*Gerçek mi yalan mı duyduğum haber*	*Hüzzam*	*Cinuçen Tanrıkorur*
*Gülzâr-ı dilde gonce-i aşk an-be-an açar*	*Muhayyer*	*Cinuçen Tanrıkorur*
*Hangi sözlerle ninem gönlünü açmışsa bana*	*Buselik*	*Cinuçen Tanrıkorur*
*Köy câmii meşrûta muvakkit yeri meydan*	*Buselik*	*Cinuçen Tanrıkorur*
*Şimdiden çöktü garip gönlüme hicran acısı*	*Nihavent*	*Cinuçen Tanrıkorur*
*Yaklaşırken o bakır tenli güzel kıvrılarak*	*Gerdaniye*	*Cinuçen Tanrıkorur*
*YOLCU-ARABACI*	*Buselik*	*Erol Sayan*
*Farkı yok bir Cennet-âbâd'ın bugün vîrâneden*	*Hicaz*	*Hânende Bülbül Ali Bey*
*Anlattı erenler bir bahar değil*	*Rast*	*Hayri Yenigün*
*Bir gelin geliyor sana yakında*	*Gülizâr*	*İsmâil Ötenkaya*
*HAN DUVARLARI*	*Hüseyni*	*İsmet Nedim Saatçi*
*On yıl var ayrıyım kına dağından*	*Hüseyni*	*İsmet Nedim Saatçi*
*Bir zaman başından aşkındı derdi*	*Muhayyerkürdi*	*İsmet Nedim Saatçi*
*BİZİM MEMLEKET*	*Şehnaz*	*Kaya Bekat*
*İçinden tanırım ben o elleri*	*Şehnaz*	*Kaya Bekat*
*Annesi dün Zeyneb'e "Melek Yavrum" diyordu*	*Nihavent*	*Mahmut Yivli*
*Gülmezse yüzün goncaların kalbi kan ağlar*	*Karcığar*	*Mustafa Nâfiz Irmak*
*Farkı yok bir Cennet-âbâd'ın bugün vîrâneden*	*Sultan-ı Yegah*	*Mustafa Sunar*
*Kumral başı bir saksı ıtır penceresinde*	*Evc*	*Muzaffer İlkar*
*Sırma saçı bir saksı ıtır penceresinde*	*Eviç*	*Muzaffer İlkar*
*Anlattı erenler bir bahar değil*	*Nihavent*	*Müfit Kuraner*
*Bahçemde bir bahar günü açarak*	*Muhayyerkürdi*	*Müfit Kuraner*
*Bütün kış ufuklara açarken penceremi*	*Buselik*	*Mümin Salman*
*Bahçemde açılmaz seni görmezse çiçekler*	*Nihavent*	*Münir Nûrettin Selçuk*
*Gittin de bıraktın beni aylarca kederde*	*Hicaz*	*Münir Nûrettin Selçuk*
*Saçının telleri göğsünde perîşân yaraşır*	*Sultan-ı Yegah*	*Münir Nûrettin Selçuk*
*Artık ne siyah gözlerinin gölgesi kaldı*	*Uşşak*	*Nasibin Mehmet Yürü*
*Yüzünde bir çizgi saçında bir ak görünce*	*Buselik*	*Necdet Tokatlıoğlu*
*Seneler geçmemiş sanki aradan*	*Muhayyerkürdi*	*Necmi Pişkin*
*Bir kaçı birleşerek köyün yiğitlerinden*	*Hüseyni*	*Refik Fersan*
*EFE'NİN KIZINA*	*Nikriz*	*Refik Fersan*
*Her güzel bağından bir gül seçerdi*	*Muhayyer*	*Refik Fersan*
*Kirpiğine sürme çek kına yak parmağına*	*Nikriz*	*Refik Fersan*
*Gam çekme güzel n'olsa bahârın sonu yazdır*	*Karcığar*	*Sâdettin Kaynak*
*Sakın bir söz söyleme yüzüme bakma sakın*	*Nihavent*	*Sâdun Aksüt*
*Ah eden kimdir bu saat kuytuda*	*Hüseyni*	*Selâhattin İçli*
*İNTİZAR (Sakın bir söz söyleme)*	*Muhayyerkürdi*	*Suat Sayın*
*Almış aydınlığı günler yüzünden*	*Kürdilihicazkâr*	*Şeref Canku*
*Farkı yok bir Cennet-âbâd'ın bugün vîrâneden*	*Segah*	*Teoman Alpay*
*GÖNÜL*	*Hüzzam*	*Teoman Alpay*
*On yıl var ayrıyım kına dağından*	*Hüseyni*	*Ümit Aşık*
*Bendedir gülleri açmaz bahçeler*	*Muhayyer*	*Ümit Mutlu*
*Anlattı erenler bir bahar değil*	*Kürdi*	*Yusuf Nalkesen*

26.03.2010

MUSİKİ KLAVUZU

Faruk Nafiz Çamlıbel