MUSİKİ KLAVUZU

Zeki Mehmet Ağa (1776)

Huzur Fasıllarının Tamburisi

Zeki Mehmet Ağa (1776)

Tamburi ve Bestekâr Numan Ağa’nın oğludur.   1776 yılında İstanbul’da doğdu. Küçük yaşında babasından Tambur çalmasını ve musiki öğrenerek Sultan III. Selim zamanında, babasının hoca olarak bulunduğu Enderun’a Çavuş Mülâzımı olarak alındı.

Tamburi İzak’tan yararlanarak bu sanatın bütün inceliklerini öğrendi. Çok önemli çalışmalar yapması kendisine Tambur icrasında üstün bir ustalık kazandırdı.    

Enderun geleneklerine göre çavuşluğa terfi ederek III. Selim ve II. Mahmut dönemlerinde saraydaki Huzur Fasıllarına katıldı. Daha sonra Sultan II. Mahmut’a muhasip oldu. Sarayda babası ile aynı ilgiyi gördü.

Türk Sanat Musikisinin en büyük saz musikisi bestekârlarından biri olan Zeki Mehmet Ağa, sözlü eserler de bestelemesine rağmen titiz yaratılışı gereği verimli olamamıştır. Daha doğrusu bir peşrev bestekârıdır. Bunlardan Ferahnâk, Mahur, Zâvil, Ferahfeza, Irak, Nema, Hisar-Buselik, Şehnaz Buselik peşrevleri en tanınmış olanlarıdır.

Ferahnâk makamındaki peşrevini Şakir Ağa’nın isteği, Ferahfeza makamındaki peşrevini ise Sultan II. Mahmut’un emri ile Dede Efendi’nin takımı için bestelemiştir. Hacı Sadullah Ağa’nın arazbar Buselik faslının peşrevi de Zeki Mehmet Ağa’nındır.

Sözlü eserlerinin sözleri halk şiirine yakın şiirlerden seçilmiştir. Bunlardan Divan Edebiyatı’nın ağır ve ağdalı havası yoktur. Bunlara örnek verecek olursak:

“Olmadım ben sana derstres” Saba-Buselik,

“Gayet güzelsin ey melek” Evç,

“Bi-mürüvvet pür cefâsın” Suzinak,

“Uyup ağyardan sen yana” Şevkefza,

“Hiç eşin yok nevcivansın” Suzinak, gibi şarkıları bunun en açık delilidir.

Musiki eseri olarak ondört peşrevi ile altı kadar şarkısı biliniyor. (Dr.M.Nazmi Özalp-Türk Musikisi Tarihi)

Hazırlayan: Suat Yener