MUSİKİ KLAVUZU

Kazasker Mustafa İzzet Efendi (1801 - 1876)

Kazasker

Mustafa İzzet Efendi (1801 - 1876)

1801 yılında Tosya'da doğan Mustafa İzzet Efendi, Tosyalı Bostanizâde Mustafa Ağa’nın oğludur. Babasının ölümü üzerine annesi onu küçük yasma rağmen, İstanbul’a göndermiştir. Burada bir akrabasının yardımı ile Fatih Başkurşunlu medresesine girdi. Dinî ilimler ve Arapça öğrendi. Sesinin güzelliği ile dikkati çekiyor ve bu arada Kömürcüzâde Hafız Efendi'den de musiki meşk ediyordu. Hat sanatını ve ney üflemeyi de öğrenmeye çalışıyordu.

Sultan II. Mahmut, İstanbul'da Bahçekapı'da kendi yaptırdığı Hidayet Camii'nde bir cuma günü Mustafa İzzet Efendi'yi dinlemiş, sesini çok beğenerek Galata Sarayı'na alınmasını emretmiştir (1819).

Üç yıl süren bir eğitim sonrası Enderün-ı Hümayün'a alınan Mustafa İzzet, Silahdar Gazi Ahmet ve Paşazâde Silahdar Ali Bey'in (sonraları sadrazam Ali Paşa) kontrolünde eğitim ve öğrenimine burada devam etmiştir. Kısa sürede Kiler Dairesi'ne giren ve büyük bestekâr Şakir Ağa'dan meşk eden, olağanüstü güzel sesiyle de mükemmel bir okuyuş üslubuna sahip Mustafa İzzet Efendi, gittikçe artan şöhretiyle padişah huzurunda yapılan fasıllarda bulunmuştur.  

Enderun'da subay rütbesi sahibiydi; orduya geçmek arzusu reddedildi. Hacca gitmek istemesine de padişah, arzulamayarak izin verdi. 1829 yılı sonlarında kendisine bir maaş bağlandı ve saraydan ayrıldı.

Bir cuma günü Beyazıt Camii’nde, padişah kendisini dinlemiş ve yüzünü görmeden sesinden tanımıştır. Görüşmek istediğinde de (Özbek Dervişi) kıyafetinde görünce çok kızmış ve Mustafa İzzet'i cezalandırmak istemiştir. Ancak musahip Sait Efendi'nin yalvarmaları üzerine bundan vazgeçmiştir. Buna rağmen, Mustafa İzzet Efendi'nin tutum ve davranışı padişahı çok üzmüştü. Onu, hocası Kömürcüzâde Hafız Efendi'ye şikâyet etti; İstanbul'dan sürmek istediğini söyledi. Bu kere de Kömürcüzâde'nin ricaları, yalvarmaları ile cezadan vazgeçen padişah: Bir daha gözüme görünmesin, diye ferman etti.

Öğrencisine bu durumu anlatan Kömürcüzâde bir süre sonra tekrar padişahın huzuruna çıktı ve Mustafa İzzet'in pişmanlık duyduğunu, çok üzüldüğünü anlattı. Onun çok kudretli bir sanatkâr olduğunu bilen padişah II. Mahmut, huzurda yapılacak ilk fasla katılması için emir buyurdu. Bundan sonra da padişahın ölüm tarihi olan 1839'a kadar saraya sık sık gitti, fasıllarda neyzen olarak bulundu ve pek çok hediyeler aldı.

I. Abdülmecit tahta çıktığı zaman Mustafa İzzet 38 yaşında ve Eyüp Sultan Camii hatibi idi. Abdülmecit, Laleli Camii evkaf kaymakamlığım da bu sanatkâra vererek gelirim artırmasını sağlamıştır. 1845 yılı Ocak ayında 2. imam olarak saraya alınan Mustafa îzzet Efendi, kısa bir süre sonra Ser-Imam-ı Hazret-i Şehriyarî (baş imam) oldu.

Selanik-Mekke-İstanbul payelerini almış, 1849 yılı Haziranda Anadolu Kazaskeri, Kasım 1849'da ise Rumeli Kazaskeri olmuştur. (Osmanlı döneminde, kadıların başında bulunan, askerlerle ilgili şeriat sorunlarını çözüme bağlamakla yükümlü, belli bir aşamaya değin olan kadıları ve müderrisleri atamaya yetkili, ilmiye sınıfının yüksek aşamasında bulunan ve padişah divanının üyesi olan devlet görevlisi.) 16 Kasım 1876 tarihinde öldü.

(http://www.kimkimdir.gen.tr)

Hazırlayan: Suat Yener